1 Kings 2

Devìt ɨ taŋi/ bè àwo sɨ̂ Sòlomòn/Devìt ɨ tef awo sɨ̂ Sòlomòn

¹Ɨlvɨ kfeyn ta ka Devìt kfɨ, wu taŋi ɨ tef awo kèynà sɨ̂ Sòlomòn.

²“Mà sɨ ghɨ sɨ ndù alèʼ ghè a ghelɨ ghɨ̀ jɨ̀m nɨn ndu ateyn. Wa faytɨ̂ gheʼnɨ nô a jûŋ a nchînɨ̀ nɨ̀ và, ɨ dyèyn na wà n-ghɨ wul ma wà kàʼ a wà ghal ghelɨ. ³Wa nî nô àwo à jɨ̀m kì a Bôbo Fɨyini fyafɨ bè na wà ni. Wa yvɨnɨ̂ tɨ̀saʼ tɨ ŋweyn nô tɨ̀ jɨ̀m nɨ̀ àwo kì a wù bè, nɨ̀ akî a wù chòʼnɨ na wà ni, nɨ̀ akî a wù bàʼtɨ na wà ni. Ni awo kì a kɨ n-ghɨ isaʼ nɨ̀ Mosìs nô à jɨ̀m. Wà nî awo nâ kèynà nô à jɨ̀m a wà na ndù nô mɨ wo, iwo ìzæ̀ kfeyn kɨ kfeyn, nî nô mɨ ghà, awo a kya ɨ jôf kɨ jof. ⁴Wà kæ nà yvɨnɨ awo kì a Bôbo nɨn bê sɨ̂ và, woyn ghi ɨ boŋ yvɨnɨ-à, a wù ni iwo zɨ̀ a wu n-læ chfɨ̀nɨ sɨ̂ mà. Wu n-læ chfɨ̀nɨ na à læ̀ nà lum fvɨ̀ kɨ wul ìsas i ndo nɨ̀ ghesɨ̀na wu nà ghɨ fòyn sɨ saʼ ghelɨ Isìlæ̀.

⁵Devìt ɨ be kfeynsɨ na, “Ba wà n-kya ìwo zɨ̀ a Jowàb ɨ wâyn Zèluwà nɨn læ ni sɨ̂ mà. Wù n-læ meyn zue ghɨ̀bo ndo ìwoŋ nɨ̀ ghelɨ Isìlæ̀ ghɨ̀bò a ghɨ Abnà ɨ wâyn Nê ɨ fi zue Amasà ɨ wâyn Jetà. Ka n-lèsɨ̀ na wu n-zue àŋena ɨlvɨ mbôynɨ̀ mɨ̀luŋ mɨ̀ ghèl mzɨ̀ a wu n-zue ɨ yoʼ akue a ŋweyn ɨ fi yoʼ gvɨsɨ ɨvɨ nɨ̀ ŋweyn, yi nà kêʼ ta à n-ghɨ ɨlvɨ iwòŋ. ⁶Wa n-tofa. Ni iwo zɨ̀ a wà kàʼ a wà ni sɨ̂ ŋweyn mɨtì ka wa n-vìsi wù lema bòynɨ kfɨ̀ kfɨ.

⁷Tòʼnɨ nɨ̀ ghelɨ isas i ndo nɨ̀ Bazilày ɨ wul ɨ Gelèd wèyn. Wa fu ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ sɨ̂ àŋena, mɨ n-læ nà leʼ wâynà vâ Absalòm, àŋena tòʼnɨ̀ nɨ̀ mà.

⁸Wa kya na Shimè ɨ wâyn Gela nɨn ghɨ. Wù n-ghɨ wul ìsas i ndo nɨ̀ Benjamìn chî a ntèʼ Bahulìm. Wu n-læ meyn telɨ mà ɨtuʼ ghè a mà leʼ ndù a Màhanèm, mɨtì a nà ghɨ ta wù kàlì gvì yeyn ma a mbæ̀ jvà Jodàn, ma chfɨ̀nɨ asɨ nɨ̀ Bôbo na mɨ n-zue wi ŋweyn. ⁹Wà n-tofa. Wù nî ìwo ibzɨ-i wa nà kya ìwo zɨ̀ a ka wù ni sɨ̂ ŋweyn. Ka wa n-vìsi ŋweyn wù læ̂ tòʼ lèma kɨ̀ nô tèyn ɨ̀ bòynɨ kfɨ̀ kfɨ.

Devìt ɨ kfɨ

¹⁰Devìt ɨ taŋi tì ɨ kfɨ ghɨ gvìmì ŋweyn a Jèlusalèm a ntèʼ ghè a ntoʼ ŋweyn nɨn ghɨ ateyn. ¹¹Devìt nɨn læ saʼ ilaʼ i Isìlæ̀ sɨ a bèŋ mɨ̀vɨm ɨ̀n kæ̀. Wu n-saʼ bèŋsɨ nsòmbo ghɨ a Heblòn, ɨ lù ɨ gvì a Jèlusalèm ɨ saʼ bèŋsɨ̀ mɨ̀vɨm ɨ̀n tal njvàsɨ̀ tal. ¹²Sòlomòn ɨ dùʼì sɨ achɨ nɨ̀ bò ŋweyn ɨ nà sɨ ghɨ fòyn. Fɨyini fɨ ɨ fu adyaʼ sɨ̂ ŋweyn nô sɨ a ŋaŋ ta ka wù saʼ ta fòyn.

Sòlomòn ɨ bàʼlɨ̀ ɨ̀fôyn ɨ ŋweyn ta ka wu na to-a

¹³À n-læ nà ghɨ achi a li-a, Adonijà ɨ wâyn Hagìt ɨ ndù ɨ yeyn Betshebà ɨ nà Sòlomòn ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Wà gvì tèyn sɨ fu ngeʼ ma?” wu bè na, “Mà gvì a dzɨ mbôynɨ̀.” ¹⁴Mɨ n-chwotɨ̂ sɨ be sɨ̂ và iwo zɨ̀ a yi n-ghɨ ikfàʼtɨ̀ nɨ̀ mà. “Betshebà ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Bè iwo ateyn.” ¹⁵Adonijà ɨ bè na, “Wà n-kya na à tî nà ghɨ ma sɨ dùʼì achɨ ta fòyn nô ghelɨ Isìlæ̀ ghɨ̀ jɨ̀m ɨ ki na mà na ghɨ fòyn àŋena. Achɨ ateyn a ti meyn yàʼi chwò mà ndù sɨ̂ wâynà wom ma à nì Bôbo na kɨ ndu sɨ̂ ŋweyn. ¹⁶Mà sɨ loyn kɨ ìwo ìmòʼ sɨ̂ và lvɨ̂yn. Ka wa n-wùmsɨ mà ateyn. Betshebà ɨ bè na wù feʼtɨ iwo ateyn. ¹⁷Wu bè na, “Mɨ n-chwotɨ̂ và, ndu bè sɨ̂ fòyn Sòlomòn na wù fu Abishàg ɨ wâyn wùl ɨ̀ Shenàm vzɨ̀ sɨ̂ mà wù na ghɨ wul ɨ wi nɨ̀ mà. À kæ bè vâ sɨ̂ fòyn wu n-bû tùynsɨ.”

¹⁸Betshebà ɨ be sɨ̂ ŋweyn na, “Ma yvɨ meyn. Mɨ n-taŋî sɨ̂ fòyn alèʼ nɨ̀ và.”

¹⁹Ɨ bè tì ɨ ndù sɨ yeyn fòyn. Fòyn ɨ yeyn ta nà ŋweyn nɨn zɨ gvî ɨ làlì sɨ achɨ sɨ kòynɨ nɨ̀ ŋweyn ɨ ngvɨmtɨ asɨ nɨ̀ ŋweyn. Fòyn ɨ kasi dùʼì achɨ nɨ̀ ŋweyn ɨ bè ghɨ tom ali-a nà ŋweyn ɨ dùʼì ateyn ɨkœ ɨtwo nɨ̀ ŋweyn.

²⁰Betshebà ɨ bè sɨ̂ fòyn na, “Mɨ n-kelɨ fɨ̀wôlɨ̀ sɨ bɨf sɨ̂ và fɨ læ̂ kɨ tèyn. Mɨ n-chwotɨ̂ và, ka wa n-wùmsɨ mà.” Fòyn ɨ bè na, “Nà fòyn, bɨf sɨ̂ mà iwo zɨ̀ a wà n-kɨŋ. Mɨ n-wumsɨ̂ wì vâ.” ²¹Betshebà ɨ bè na, “Fu Abishàg ɨ wâyn wùl ɨ̀ Shunèm wèyn sɨ̂ wâynà vâ Adonijà wù na ghɨ wul ɨ wi nɨ̀ ŋweyn.”

²²Fòyn Sòlomòn ɨ bèynsɨ̀ ɨ bɨf sɨ̂ nà ŋweyn na, “Wà bɨf kɨ̀ na mà fu Abishàg sɨ̂ Adonijà bòm ghà? Ba wà nà n-kaʼ a wà bɨf kɨ̀mɨ na mà fu achɨ a tɨ̂fòyn keynà a mɨ n-duʼ ateyn sɨ̂ ŋweyn bòm ta wù n-ghɨ wâynà wom ɨlwema. Wa nà n-kâʼ a wà bɨf kɨ̀mɨ tì sɨ̂ Àbìyatà ɨ ngàŋ ndô Fɨyini, ɨ̀ bɨf kɨmɨ tì sɨ̂ Jowàb ɨ bò ndo ìwòŋ bòm ta à n-ghɨ tɨ̀bamtɨ ŋweyn.”

²³Ta fòyn Sòlomòn tàŋi tî, ɨ kæ chfɨ̀nɨ̀ sɨ izɨyn nɨ̀ Bôbo na, “Fɨyini fɨ ni ngeʼ sɨ̂ mà fì nì chwò ɨlvɨ ta mà faŋ tɨ̀ nì na Adonijà laʼ iwo zɨ̀ a wù bɨf kɨ̀ nô nɨ̀ àtu a ŋweyn a. ²⁴Bôbo ti meyn nì ma na ghɨ fòyn Isìlæ̀. Wù ti meyn dùʼsɨ̀ mà achɨ a tɨ̂fòyn ghè a bò wom Devìt tî nà duʼ ateyn. Wù ti meyn lùynsɨ ìchfɨ̂nɨ̀ zɨ̀ a wu n-lèm kɨ ighel ta wu n-læ chfɨ̀nɨ. Mɨ n-bê samoʼ sɨ izɨyn nɨ̀ Bôbo vzɨ̀ a wù n-chi na Adonijà nɨn kfɨ layn.” ²⁵Wu n-taŋi tî ɨ bè sɨ̂ Bènayà ɨ wâyn Jèhoyadà na wù li Adonijà ndù zue. Wu lì ŋweyn ɨ ndu zue.

Fòyn Sòlomòn ɨ jùm Abìyatà ɨ zue Jowàb

²⁶Fòyn ɨ bè sɨ̂ Abiyatà ɨ ngàŋ ndô Fɨyini na, “Kasi ndù a ntèʼ Anatòt, a ntèʼ afî a wà fvɨ̀ ateyn. Wà n-keynɨ̂ sɨ kfɨ mɨtì mɨ n-zue wi vâ lvɨ̂yn bòm ta a n-læ bèʼi vâ ɨ fɨ̀ntayntayn fɨ mɨ̂kàyn nɨ̀ BôBo Fɨyini zɨ̂ bò wom Devìt ɨ nà jelɨ̀ amoʼ, toynɨ̂ a ngeʼsɨ amoʼ. ²⁷Tèyn, Sòlomòn ɨ sàŋ Abiyatà wu nà bu ghɨ wi ngàŋ ndô Fɨyini sɨ̂ Bôbo. A nà ghɨ na iwo zɨ̀ a Bôbo nɨn læ bè a Shilò kûm ìsas i ndo nɨ̀ Eli gayn meyn.

²⁸Jowàb ɨ ghɨ bula wù tî tòʼ Absalòm na wù na ghɨ fòyn mɨtì ɨ tòʼ Adonijà. A nà sɨ ghɨ ta wù yvɨ na ghɨ zue meyn Adonijà, wu nyɨŋ ndù ɨ zɨ a fɨtwòtɨ̂ fɨ ighɨ nɨ̀ Bôbo ɨ ghal ndoŋsɨ abaŋ ifu ta ka sɨ bæsɨ ŋweyn. ²⁹A nà ghɨ ta fòyn Sòlomòn yvɨ na Jowàb nyɨŋ meyn ndù zɨ a fɨtwòtɨ̂ fɨ ighɨ nɨ̀ Bôbo ɨ̀ tìmi a ngùŋ àbaŋ ifu, wu tum Bènayà ɨ wâyn Jèhoyadà na wù ndu zuè ŋweyn.”

³⁰Bènayà ɨ ndù a fɨ̂twòtɨ̂ fɨ ighɨ nɨ̀ Bôbo ɨ bè sɨ̂ Jowàb na, “Fòyn bè na wà fvɨ gvì, wu bè na, “Ngaŋ, mɨ n-fvɨ̀ wì, mɨ n-kfɨ kɨ afêyn.” Bènayà ɨ kasi ndù ɨ fèʼtɨ̀ sɨ̂ fòyn iwo zɨ̀ a Jowàb bè.

³¹Fòyn ɨ bè sɨ̂ Bènayà na, “Ni kɨ ta wù bè. Wà zue afu, wa lì ɨ fvɨ̀ nɨ̀ ŋweyn abe ɨ gvɨ̀mì. Nî tî ta ka ngʼ àwo a bɨ-a zɨ̀ a Jowàb nì zuetɨ̂ ghelɨ bula àŋena bebsɨ iwo, a yì suʼi sɨ atu nɨ̀ mà, sùʼi sɨ atu nɨ̀ ghelɨ isas i ndo nɨ̀ mà.” ³²Bôbo nɨn boynsɨ̂ Jowàb bòm ta wù tî zuè ghelɨ ghɨ̀ bò, nchînɨ̀sɨ àŋenasɨ layn chwò zɨ ŋweyn. Wù tî zuè Abnà ɨ wâyn Nê a ghɨ bò ndo ìwòŋ nɨ̀ Isìlæ̀, fì zue Amasà ɨ wâyn Jetà a ghɨ bò ndo ìwoŋ nɨ̀ Judà, zue tì bò wom ɨ kya wi. ³³Ghelɨ nâ ghèyn a wù tî zuetɨ têyn, ngeʼ àteyn nɨn faŋ atu nɨ̀ ŋweyn, ɨ̀ faŋ atu nɨ̀ ghelɨ isas i ndo nɨ̀ ŋweyn sɨ chem a ngèʼsɨ. Mɨtì a Bôbo ni a mbôynɨ̀ na ghɨ sɨ̂ Devìt, ghɨ sɨ̂ ghelɨ isas i ndo nɨ̀ ŋweyn, ghɨ sɨ̂ tɨ̀fôyn tìtɨ̀ a tɨ n-læ̀ koʼ achɨ nɨ̀ ŋweyn sɨ chem a ngòʼsɨ.”

³⁴Bènayà ɨ wâyn Jèhòyadà ɨ koʼ ndu zue Jowàb ghɨ gvɨ̀mì a ngùŋ ndo nɨ̀ ŋweyn a nse iyum. ³⁵Fòyn ɨ lèm Bènayà alèʼ nɨ̀ Jowàb na wù na ghɨ bò ndo ìwoŋ ɨ lèm Zadòk ɨ ngàŋ ndô Fɨyini alèʼ nɨ̀ Àbìyatà.

Shimè ɨ kfɨ

³⁶Fòyn Sòlomòn ɨ tum jàŋ Shimè ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Bàʼlɨ ndo a Jèlusalèm ɨ nà chî ateyn. Ka wa n-læ̀ dyàŋsɨ ìghami i Jèlusalèm sɨ ndù nô mɨ alèʼ à kà. ³⁷Wà læ̀ kæ fvɨ̀ sɨ a Jèlusalèm ɨ̀ dyàŋ àfoŋlɨ a Kidlòn a wa n-kfɨ, a ngeʼ àteyn faŋ atu nɨ̀ và.

³⁸Shemè ɨ bè sɨ̂ fòyn na, “Mbæ̀, wà taŋi meyn a jûŋ. Wùl ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ và nɨn nì kɨ ta fòyn bè. Taŋi tì bèŋsɨ ɨ chwò wu chî kɨ a Jèlusalem.

³⁹A nà sɨ ghɨ ta bèŋsɨ̀ chwò meyn sɨ̀ tal, ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ Shimè ghɨ̀ bò ɨ leʼ ndù ɨ nà ghɨ a ndo nɨ̀ Akìsh ɨ wâyn Machà, a ghɨ fòyn ntèʼ Gât. A nà ghɨ ta wù yvɨ na àŋena nɨn ghɨ a ntèʼ Gât, ⁴⁰Shemè ɨ sali njàkâs ŋweyn ɨ koʼ ɨ ndù a ntèʼ Gât a ndo nɨ̀ Akìsh sɨ kɨŋ ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn. Wu ndù tì ɨ yeyn àŋena ɨ li kasi kfa nɨ̀ àŋena.

⁴¹Ghɨ fèʼtɨ̀ sɨ̂ Sòlomòn na Shimè ti meyn fvɨ̀ sɨ a Jèlusalèm, ndù a ntèʼ Gât ɨ kasi gvì, ⁴²Sòlomòn ɨ tum jàŋ Shemè ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Mɨ n-læ meyn nì wa chfɨ̀nɨ̀ sɨ izɨyn nɨ̀ Bôbo na wà læ̀ fvɨ̂ dyâŋsɨ̀ wì ighami i Jèlusalèm. Ba mɨ n-læ meyn fu nfàsì-nfàsì sɨ̂ à nô sɨ ito na wà læ̀ fvɨ̀ a wa n-kfɨ, wa bimi ɨ bè na ma taŋi meyn a jûŋ ɨ bè na wa nì kɨ ta mà bè?” ⁴³Bòm ghà ta wà tî chfɨ̀nɨ̀ iwo sɨ̂ Bôbo ɨ̀ faŋ tɨ̀ chi ta wà tî chfɨ̀nɨ̀ a? Bòm ghà ta mà tî fèʼtɨ̀ dzɨ zɨ̀ a ka wà chi ateyn wà teyn na wa n-yvɨnɨ̂ wì a?

⁴⁴Wà n-kya kɨ nô atem nɨ̀ và awo a bɨ-a kì a wa n-læ nì sɨ̂ bò wom Devìt. Bôbo nɨn boynsɨ̂ và lvɨ̂yn sɨ awo nâ ghè. ⁴⁵Mɨtì wu n-boysɨ̂ fòyn Sòlomòn, ɨ̀ bòysɨ fòyn Devìt sɨ chem a ngòʼsɨ.”

⁴⁶Fòyn ɨ taŋi tì ɨ bè Benayà ɨ lì Shemè ɨ fvɨ ndu zue. À ti ta Sòlomòn nɨn fèl ɨ keli àdyaʼ à jɨ̀m sɨ saʼ ta fòyn.