Genesis 41

Jemsɨ chɨ Fòyn Ijìb

¹A nà n-ghɨ ibàm i bèŋsɨ̀ bò ta fòyn Ijìb fvɨ̀sɨ atu a nchìsɨ ntoʼ kì sɨ a ndô nchaʼ, jem chɨ ŋweyn a wù n-ti a mbæ̀ jvà Nâyl, ²ɨ̀ yeyn ta nyamsɨ mbòloʼsɨ fvɨ̀ koʼ a jvâ nsòmbo ghaʼlɨ̂ jôf kɨ tèyn nà kfɨl ɨ̀yol a mbæ̀ jvà. ³Sɨ lisɨ ɨ fi fvɨ̀ koʼ kɨmɨ nsòmbo ɨ timi a ngùŋ àteyn, yumtɨ̂ bef kêʼ kɨ tèyn. ⁴Ta sɨ fvɨ̀ kòʼ tî ɨ̀ kùtɨ ɨ̀ kfɨl sɨ ghaʼlɨnɨ sìsɨ̀. Fòyn ɨ chɨl ɨ gvɨ̀tɨ̀ sɨ a mbunisɨ.

⁵Wu chɨl gvɨ̀tɨ̀ tì ɨ fi kasi buni, jèm î lì ɨ fi chɨ ŋweyn. Wu yeyn ɨtu asaŋ nsòmbo wu ghaʼlɨ̂ jôf kɨ tèyn, ma wu baʼ kɨ̀ ayaŋsɨ isaŋ àmòʼ. ⁶Ɨtu asaŋ ɨlvɨ ɨ fi fvɨ̀, nsòmbo, kɨ̀mɨ atû àyàŋsɨ isaŋ nâ ghè, yumtɨ̂ ghɨ kɨ tèyn, kêʼ tèyn ta à nyòʼ afyef a lûm. ⁷Kɨ̀ têyn ɨtu asaŋ vzɨ̀ a wu n-yumtɨ kêʼ tî ɨ mzɨ̀ ɨ vzɨ̂ a wu n-ghaʼlɨ jôf tî. Fòyn ɨ chɨl ɨ gvɨ̀tɨ̀ sɨ a mbunisɨ ɨ kæ sɨ keli na à nì nà chɨ jem.

⁸Ɨtuʼ ɨ bɨsɨ layn iwo ateyn i ɨ nà sɨ fu ngeʼ sɨ̂ ŋweyn. Wu tum jàŋtɨ̀ ghelɨ mɨnyaʼ nɨ̀ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ a Ijìb nô ghɨ̀ jɨ̀m ɨ fèʼtɨ̀ jemsɨ ateyn sɨ̂ àŋena. Mɨtì nô wùl sɨ ateyn ɨ faŋ tɨ̀ fèʼtɨ̀ iwo zɨ̀ a jemsɨ ateynsɨ nɨn dyêyn sɨ̂ ŋweyn.

⁹Atu a nchìsɨ̀ ntoʼ kì ɨ kæ bè sɨ̂ fòyn na “Ma betɨ meyn ìwo ta mà tî nì jas ɨ̀ lèsɨ̀ sɨ fèʼtɨ sɨ̂ và.” ¹⁰A n-læ nà ghɨ ta ghesɨ̀ àtu a ghelɨ ghì a ghɨ n-ghayn ɨfwo ɨ yɨnɨ nɨ̀ và ɨ̀ nì jàs tî wà nyôʼsɨ̀ ɨ̀toŋ ɨ̀ fò ghès a ndo nchaʼ abe nɨ̀ àtu a nchìsɨ̀ ntoʼ a tî, ¹¹jemsɨ ɨ kfa chɨ ghes kɨ ghɨ̀ jɨ̀m achi a li-a, nô mɨ jem ndà ɨ dyêyn kɨ ìwo sɨ a nyɨŋ. ¹²Ghèsɨ fèʼtɨ̀ jemsɨ ateyn sɨ̂ wâyn wùl ɨ̀ Hibɨ̀lù a wu nà n-ghɨ ghesɨ̀ àŋena amoʼ têyn, a ghɨ wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ àtu a nchìsɨ ntoʼ a. Wu fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a nô mɨ jem ndà nɨn dyêyn sɨ̂ ŋweyn. ¹³Awo nâ kì a wù fèʼtɨ sɨ̂ ghès tî ɨ gàyn kɨ ighel ta wu bè. Ghɨ n-læ meyn kasi ɨ lèm mà kɨ̀ a ɨchfɨ ifèl nɨ̀ mà, mɨtì ɨ zue wul vzɨ̀ a ghesɨ̀ ŋweyn nà n-ghɨ amoʼ ɨ ghangsɨ ìgviyn i ŋweyn atû fɨ̀kàʼ kɨ̀ ta wu n-bè.

¹⁴Fòyn ɨ yvɨ tî nô mɨ ɨlvɨ gha ɨ tum na ghɨ nyaŋsɨ ndù ɨ̀ fvɨ̀sɨ̀ gvì nɨ̀ Josèf sɨ a nchaʼ. Ghɨ ndu fvɨ̀sɨ̀ Josèf ɨ kom atu a ŋweyn, wu kfɨnɨ ndzɨsɨ ɨ kæ sɨ gvì asɨ nɨ̀ fòyn.

¹⁵Fòyn ɨ bè sɨ̂ Josèf na “Jèm î lì ti meyn chɨ̀ ma nô wùl na ghɨ wi a wù kàʼ a wù fèʼtɨ̀ iwo zɨ̀ a yì n-dyêyn, ma yvɨ na wà n-nfêʼtɨ̀ jemsɨ.”

¹⁶Josèf ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Mà kàʼ ma bû fèʼtɨ̀ jem zyâ sɨ a ma ngeŋ, mɨtì Fɨyini fɨ ghɨ sɨ fèʼtɨ iwo zɨ̀ a jem ateyn nɨn n-dyêyn sɨ̂ và na atem à kya yvɨtɨ.”

¹⁷Fòyn ɨ kæ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Jèm tî chɨ̀ ma, ma ti a mbæ̀ jvà Nâyl, ¹⁸ma yeyn nyamsɨ mbòloʼ nsòmbo sɨ fvɨ̂ kòʼ a jvâ, ghaʼlɨ̂ jôf kɨ tèyn ɨ nà kfɨl ɨ̀nfûʼ a mbæ̀ jvà. ¹⁹Sɨ ibàm ateyn, sɨ lisɨ fî fvɨ̀ koʼ kɨ̀mɨ nsòmbo, yumtɨ̂ ghɨ kɨ tèyn. Ma bû tìmi ɨ̀ yeyn înki nyâmsɨ̀ yi befɨ kêʼ tì a Ijìb afêyn. ²⁰Ta sɨ fvɨ̀ tî nô mɨ ɨlvɨ gha ɨ̀ kùtɨ ɨ̀ kfɨl nyam sɨ ghaʼlɨnɨ sìsɨ̀ a sɨ nì fvɨ̀ kòʼ sɨ asɨ tì. ²¹A nà ghɨ ta sɨ kfɨl mèsì, sɨ nà bu ghɨ kɨ sɨ ighɨ, yumtɨ̂ ghɨ kɨ tì. Ma chɨl ɨ̀ gvɨ̀tɨ̀ sɨ a mbunisɨ.

²²“Jem ì lì ɨ fi chɨ ma, ma yeyn ɨtu asaŋ, nsòmbo, ma wu baʼ kɨ̀ ayaŋsɨ isaŋ àmòʼ, ghaʼlɨ̂ jôf kɨ tèyn. ²³Ɨtu asaŋ ɨlvɨ, nsòmbo nɨn fi meyn fvɨ̀ ɨ kfeynsɨ kɨmɨ atû àyàŋsɨ isaŋ nâ ghè, yumtɨ̂ ghɨ kɨ tèyn, ma afyef a luma nyoʼlɨ meyn. ²⁴Ɨtu asaŋ vzɨ̀ a wu nà n-yumtɨ ghɨ tî ɨ mzɨ̀ ɨ̀tu asaŋ ɨ ghaʼlɨnɨ vzɨ̀ nsòmbo. Ma ti meyn fèʼtɨ̀ jem nâ sèynsɨ̀ sɨ̂ ghelɨ mɨnyaʼ. Mɨtì wûl sɨ ateyn faŋ tɨ̀ fèʼtɨ iwo zɨ̀ a sɨ n-dyêyn sɨ̂ mà.”

²⁵Josèf ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Jemsɨ fòyn nâ sèynsɨ̀ sɨ̀ bò nɨn ndyêyn kɨ ìwo ìmòʼ. Fɨyini fɨ dyeyn meyn ìwo zɨ̀ a fɨ n-kɨŋ sɨ ni sɨ̂ và a Mbæ̀. ²⁶Nyamsɨ mbòloʼ sɨ ghaʼlɨnɨ sìsɨ̀ nsòmbo nɨn dyêyn bèŋsɨ̀ nsòmbo, ɨtu asaŋ ɨ ghaʼlɨnɨ vzɨ̀ nsòmbo ɨ dyêyn kɨmɨ bèŋsɨ̀ nsòmbo. À n-ghɨ kɨ jem ìmòʼ. ²⁷Nyamsɨ mbòloʼ sìsɨ̀ nsòmbo a sɨ tî fvɨ̀ kòʼ sɨ ibàm yumtɨ̂ kêʼ tì nɨ̀ ɨ̀tu asaŋ vzɨ̀ nsòmbo a wu tî nà yumtɨ kêʼ ta à nyòʼlɨ̀ àfyef a lûm tì nɨn dyêyn na jèŋ nɨn ku sɨ a bèŋsɨ̀ nsòmbo.

²⁸“Yi n-ghɨ kɨ tì ta mà nì bè sɨ̂ fòyn. Fɨyini fɨ dyeyn meyn bàynsɨ ìwo zɨ̀ a fɨ n-kɨŋ sɨ ni sɨ̂ và a Mbæ̀. ²⁹Ɨfwo ɨ yɨnɨ nɨn koʼ ilaʼ i Ijìb kɨ ì jɨ̀m nô sɨ idvɨ̀ sɨ a bèŋsɨ̀ nsòmbo. ³⁰Mɨtì a jèŋ i bemnɨ ì lì ku ibàm i bêŋsɨ̀ nsòmbo nâ ghè ɨ̀ nì a ghelɨ lesɨ na ɨfwo ɨ yɨnɨ nɨ̂n læ meyn nà ghɨ a Ijìb. Jèŋ àteyn læ̀ bebsɨ̂ ìlaʼ i Ijìb nô ì jɨ̀m. ³¹Wùl læ̀ nà bu kfâʼtɨ̀ wì ta ɨfwo ɨ yɨnɨ nɨ̂n læ nà ghɨ a Ijìb bòm ta jeŋ àteyn læ̀ nà bema. ³²Fɨyini fɨ tî nì na jèm nâ yèyn chɨ fòyn dzɨ sɨ̀ bò bòm ta fɨ sɨ ghɨ ma fɨ choʼnɨ meyn na yi na ghɨ kɨ tì, ndèyn ɨ ghɨ wi sɨ dyèf.

³³“Yi n-jôf a Mbæ̀ na wà kini wul ɨ̀ tofɨnɨ, wu kya àwo, ɨ̀ lèm wù na tisî ìlaʼ i Ijìb yèynì. ³⁴Yi n-jôf na fòyn choʼtɨ ghelɨ ghɨ tisinɨ, àŋena na yvɨ̂ŋtɨ̀ ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ a bêŋsɨ̀ nâ ghàyn nsòmbo a ɨfwo ɨ yɨnɨ nɨn ghɨ sɨ nà dvɨ̂ ateyn tèyn. Nô mɨ ndà a ilaʼ afêyn na kfì ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ gwôtɨ̀ ɨlwêʼ ɨ̀ twâyn fu àlêʼ àmòʼ sɨ̂ àŋena, ghɨ lemà. ³⁵Lèm sɨ a isaʼ na àŋena fsɨtɨ ɨfwo ɨ yɨnɨ a bêŋsɨ̀ nâ ghàyn a wu n-ghɨ sɨ nà dvɨ̂ ateyn tèyn ɨ̀ fàytɨ ɨ̀ lèm kɨ̀ a ntèʼsɨ a ntèʼsɨ ɨ̀ nà kini-à, ta ka ghɨ læ̂ nà yɨ-a. ³⁶Bè na ghɨ faytɨ lèm ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ ateyn ta ka jèŋ nâ zɨ̀ læ̂ kù a bêŋsɨ̀ nâ ghè, a ghelɨ ilaʼ afêyn na yɨ-a, bu tì a jèŋ ateyn læ̂ zuètɨ ghelɨ.”

³⁷Fòyn Ijìb ŋêyn chyeʼsɨ ŋweynsɨ ɨ yvɨ iwo zɨ̀ a Josèf bè, yi nà jôf sɨ̂ àŋena. ³⁸Wu bɨf sɨ̂ chyeʼsɨ ŋweynsɨ na, “A ghesɨ̀nà ti kà a ghɨ fî yèyn wul ɨlvɨ̀ wu kelɨ àyvɨs a Fɨyini ta Josèf wèyn a?”

³⁹Wu n-taŋi tî ɨ kæ be sɨ̂ Josèf na, “Ta Fɨyini fɨ dyèyn ìwo zɨ̀ a jem yem nâ yèyn nɨ̀n bê sɨ̂ và tèyn, yi ti n-dyêyn na wùl nɨ̀n ghɨ wi a wù n-kelɨ itof fî kya àwo ta vâ. ⁴⁰Mɨ n-lèm và a wà na ghɨ ànkùmtɨ̀ à kema a ntoʼ afêyn, saʼ kɨ ghelɨ ghɨ̀ jɨ̀m a ilaʼ afêyn. Mà na chwô kɨ và bòm ta à n-ghɨ ma fòyn.”

Josèf ɨ saʼ ilaʼ i Ijìb

⁴¹Fòyn nɨn taŋi tî ɨ kæ bè sɨ̂ Josèf na, “Ma fu meyn àdyaʼ sɨ̂ và na wà na saʼ ìlaʼ i Ijìb yèynì kɨ ì jɨ̀m.” ⁴²Wu taŋi tì nô mɨ ɨlvɨ gha ɨ choʼ fɨ̀nchaʼ fɨ tɨ̂fòyn sɨ a ŋweyn awu ɨ we awu nɨ̀ Josèf ɨ màʼ dàla a ŋweyn ɨwùyn ma ghɨ tas kɨ̀ nô nɨ̀ ndzɨsɨ tosɨ. Wù n-fi meyn we kɨmɨ tɨ̀fwo ɨmzɨ̀ nɨ̀ Josèf ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ àso ɨkwo abaŋna. ⁴³Wu n-læ ni tî ɨ bè ghɨ gvì nɨ̀ fɨ̀nchaʼfɨ na Josèf na jelɨ̀ atu, a gûf nyamsɨ kfaŋ. Josèf ɨ nà sɨ jêl atu àteyn ta ànkùmtɨ̀ a fòyn Ijìb. Wù nà n-se sɨ jèl, ghelɨ nà byatɨ̂ ndû a ŋweyn asɨ bê na, “Fòyn vzɨ n-gvî, Yì leʼ sɨ a dzɨ.” À ti ta fòyn nɨn læ lèm Josèf wu nà sɨ saʼ ìlaʼ i Ijìb kɨ ì jɨ̀m.

⁴⁴Fòyn nɨ̀n læ meyn fi be kɨmɨ sɨ̂ Josèf na, “Mɨ n-ghɨ kɨ nô fòyn ilaʼ afêyn mɨtì sɨ zɨ̀tɨ lvɨ̂yn sɨ ndù asɨ wùl læ̀ bu nî wì iwo ilaʼ afêyn bula wà bɨmi.” ⁴⁵Fòyn Ijìb nɨn fu meyn ìzɨyn i fɨ-i sɨ̂ Josèf na Zafenat-Banèyà ɨ fu wul ɨ wî Ijìb sɨ̂ ŋweyn, ɨzɨyn i ŋweyni ɨ ghɨ Asenàt. Asenàt nà n-ghɨ wâyn Bòtifelà ɨ ngàŋ ndo fɨyini fɨ lifɨ a fɨ nà n-ghɨ a ntèʼ Ôn tèyn. Josèf ɨ nà sɨ kelɨ àdyaʼ, saʼ kɨ ìlaʼ i Ijìb ì jɨ̀m.

⁴⁶Josèf nɨn læ zɨ̀tɨ sɨ fèl sɨ̂ fòyn Ijìb ghɨ bèŋ mɨ̀vɨm ɨ̀n tal. À nà n-ghɨ ta ghɨ lèm ŋweyn, wu fvɨ̀ ɨ jèl ɨ ki kal nɨ̀ ɨ̀lwêʼ a Ijìb kɨ ɨ̀ jɨ̀m. ⁴⁷Ɨfwo ɨ yɨnɨ nɨ̀n læ meyn koʼ a Ijìb a bêŋsɨ̀ nâ ghê nsòmbo kɨ̀ sɨ idvɨ̀ kɨ ighel ta Josèf nɨn læ bè. ⁴⁸Josèf nɨ̀n læ meyn bè ghɨ nà jelɨ̀ yvɨ̂ŋtɨ̀ ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ a bêŋsɨ̀ nâ ghè nsòmbo, lêm kɨ a ntèʼsɨ a ntèʼsɨ. Wù nà n-yvɨ̂ŋtɨ̀ ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ a gvêynsɨ̀, kasî lêm kɨ a ntèʼ afî a yì n-baʼsɨ a gvêynsɨ̀ nâ ghè. ⁴⁹Josèf ɨ yvɨ̀ŋ àsaŋ kɨ dvɨ̀ ɨ ghaʼnɨ, wu nà bu fì lêm wì akôyn. Asaŋ ateyn a nà n-sɨ bɨm ghɨ kɨ ta asese a mbæ̀ jvà.

⁵⁰Bèŋsɨ jêŋ sìsɨ̀ nɨn læ se sɨ gvì, ma Josèf sɨ kelɨ woyn ghɨ lûmnɨ̀ ghɨ̀ bò ta wù bzɨ ŋêyn Asenàt ɨ wâyn Bòtifelà ta wù nà n-ghɨ ngàŋ ndô fɨyini fîfɨ̀ a ntèʼ Ôn. ⁵¹Josèf ɨ chfɨ̀ ìzɨyn i wâyn ɨlwema na Mànasè bê na, “Fɨyini fɨ gamtɨ meyn mà ma lêsɨ̀ ngêʼ semsɨ nô sɨ̀ jɨ̀m ɨ̀ nà bu fì kayn wi mbzɨ kûm wul a ghès abe.” ⁵²Wu n-læ meyn chfɨ̀ ìzɨyn i ànkùmtɨ̀ a wayn na Eflèm bê na, “Fɨyini fɨ fu meyn mà nɨ̀ woyn ilaʼ afêyn a mà jɨ̀ŋ ateyn tèyn.”

⁵³Bèŋ sîsɨ̀ a ɨfwo ɨ yɨnɨ nà n-dvɨ̂ ateyn a Ijìb tì ɨ læ gvì ɨ chwò. ⁵⁴Bèŋ sîsɨ̀ nsòmbo a Josèf nɨ̀n læ bè na jèŋ nɨn læ̀ ku ateyn tì ɨ zɨ̀tɨ̀, jèŋ ɨ ku kɨ tɨlaʼ tɨ̀ jɨ̀m mɨtì ɨfwo ɨ yɨnɨ ɨ nà bu ghɨ kɨ ta ghɨ n-læ lèm a Ijìb. ⁵⁵A nà ghɨ ta ghelɨ Ijìb zɨ̀tɨ̀ ɨ nà sɨ boŋ kfɨ jeŋ, àŋena ndù ɨ nà sɨ dzɨ̀ sɨ̂ fòyn. Wu bè sɨ̂ àŋena na, “Yì ndu yeyn Josèf. Yi n-ndû wù bê nô mɨ na gha, yi ni kɨ tî.”

⁵⁶Jèŋ àteyn ɨ ghaŋ awo ɨ boŋ ku ilaʼ i Ijìb kɨ ì jɨ̀m. Josèf ɨ zɨ̀tɨ ɨ nà sɨ fvɨ̀sɨ beyʼlɨ̂ ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ vzɨ̀ a wù n-læ lèm tî sɨ ghelɨ bòm ta yì n-læ se sɨ gvì a Ijìb ɨ ku kɨ ɨlwêʼ ɨ̀ jɨ̀m ɨ̀ nà bema. ⁵⁷Ghelɨ ɨ nà sɨ lû kɨ tɨ̀laʼ tɨ̀ jɨ̀m gvî yuyn ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ sɨ̂ Josèf a Ijìb. Jèŋ nâ zɨ̀ nɨ̀n læ meyn nà bema, ghɨ kɨ tɨlaʼ tɨ̀ jɨ̀m a mbzɨ.