Genesis 24
Ŋwàʼlɨ̀ Nzɨ̀tɨ
Abɨ̀làhâm ɨ tum ghɨ kɨŋ wi sɨ̂ Yisàk
1Abɨ̀làhâm nà n-sɨ ghɨ ma wù lema meyn nô sɨ a ŋaŋ, Bôbo fî bòysɨ ŋweyn kɨ̀ dzɨ sɨ̀ jɨ̀m. 2A læ nà ghɨ achi a li-a wu jàŋ wul vzɨ̀ a wu nà n-tisɨ ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Lèm awu à kya a ma abì ɨ chfɨ̀nɨ̀ ìwo sɨ̂ mà. 3Mɨ n-kɨŋ na wà chfɨnɨ sɨ izɨyn nɨ̀ Bôbo Fɨyini fìfɨ̀ a fɨ fàytɨ iyvɨ nɨ̀ nse na, wa ndû wì wi sɨ̂ wayn wom Yisàk ilaʼ i Kenàn afêyn a mɨ n-chi ateyn tèyn. 4Chfɨ̀nɨ sɨ̂ mà na wa n-kasî ndû kɨ a ghès ilaʼ ɨ̀ kɨ̀ŋ wul ɨ wi sɨ̂ wâyn wom afu kɨ̀ ɨntweŋ ɨ ndo nɨ̀ ghès.”
5Ta wù bè tî, wul ɨ̀ felɨnɨ àteyn ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Mà ti kæ ndù yèyn wul ɨ wi, wù na kôŋ wì sɨ gvì ilaʼ afêyn ma kasi gvì ɨ li ndù nɨ̀ wâyn vâ afu ma?”
6Abɨ̀làhâm ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Ka wa n-læ̀ mòm sɨ lì sɨ ndù nɨ̀ wâyn wom ilaʼ afu.” 7“Bôbo Fɨyini fìfɨ̀ a fɨ n-ghɨ iyvɨ nɨ̀n læ meyn jàŋ ɨ fvɨ̀sɨ mà sɨ a ghès ilaʼ ɨ fi fvɨ̀sɨ̀ mà sɨ a antêynɨ̀ nɨ̀ ghelɨ̀ ghem ɨ chfɨ̀nɨ̀ na wù læ̀ fu ìlaʼ yèynì sɨ̂ wôyn ghem. Fɨyini nâ fèynfɨ̀ nɨn tum nchì ŋweyn a yì tisɨ vâ a wà yeyn wul ɨ wi sɨ̂ wâyn wom ilaʼ afu.” 8Wà kæ ndù yèyn wul ɨ wi àteyn wù leʼ na yi n-gvì wì zɨ̂ ŋweyn, a wà na kelɨ wi ngeʼ. Mɨtì iwo i ɨ ghɨ kɨ ìmòʼ na ka wa n-læ̀ mòm sɨ lì sɨ ndù nɨ̀ wâyn wom ilaʼ afu. 9Wu n-tàŋi tî wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn nâ vzɨ̀ ɨ lèm àwu a ŋweyn abì ɨ chfɨ̀nɨ̀ na, yì læ̀ li ndû wì nɨ̀ wâyn ŋweyn ilaʼ afu.
10A nà ghɨ ta wù chfɨ̀nɨ̀ tî, Abɨ̀làhâm ɨ fu ɨfwo ɨ jûŋ sɨ̂ wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn wu kul atû kàmêlsɨ̀ ìvɨm, ŋêyn ghelɨ ghɨ felɨnɨ ghɨli ɨ lù. Àŋena nɨn lù tî ɨ nà ndû dzɨ abàs a Mèsòbòtemìyà, a ntèʼ ghê a Nahò nà n-chi ateyn. 11A nà ghɨ ta wù jèl ndù chèm a ibɨ i mu ɨchfɨ ntèʼ nâ ghè, ma à sɨ ghɨ a mbol àbè, aleŋ ɨlvɨ ghê a ghɨ̀ki nà n-fvɨ̂ gvî tu mu ateyn. Wu nì kàmêl sɨ ŋweynsɨ nyìŋì sɨ a ngùŋ ìbɨ̀ i mu nâ ghê.
12Wu timi sɨ afu ɨ nà sɨ jemà bê na, “O Bôbo Fɨyini fɨ bò ìfèl nɨ̀ mà dyèyn atem a juŋà sɨ̂ bò ìfèl nɨ̀ mà ɨ Abɨ̀làhâm ɨ gàmtɨ̀ ɨ nì mà yeyn wul ɨ wi sɨ̂ wâyn ŋweyn layn. 13Mɨ n-ti a ngùŋ ìbɨ̀ i mu afêyn, woyn ghɨ̂ki ntèʼ nâ ghèyn ɨ ghɨ sɨ nà fvɨ̂ gvî tu mu ateyn. 14Ni a Bô na à fvɨ̂ gvì nô mɨ waynda ngòyn ɨ̀kfà ma bê sɨ̂ ŋweyn na, ‘Mɨ n-chwotɨ-à a nì fu ma nɨ̀ mû mà nyvɨtɨ,’ wù kæ bè na, ‘Nyvɨ a bô mà fu ɨ̀n lì sɨ̂ kàmêl shyasɨ,’ a nà ghɨ kɨ ɨvzɨ̂ a wà chòʼ meyn sɨ a wi sɨ̂ wùl ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ và Yisàk. Yi kæ gàyn têyn, a mà keli samoʼ na wà dyeyn meyn àtem a juŋà sɨ̂ bò ìfèl nɨ̀ mà.”
15Wù nà n-jêm mesì gvî kɨ tèyn, Làbikà ɨ gvî nɨ̀ àtem a mu-a sɨ a mbèʼ. Làbikà nà n-ghɨ wâyn Betwèl, Betwèl ɨ ghɨ wâyn Milkà ɨ wî Nahò ma à ti wâynà Abɨ̀làhâm. 16Làbikà nâ wèyn nà n-ghɨ kɨ nô àtu a ngòyn, bu duʼ tɨ nà kya wul ɨ̀ lûmnɨ̀, bula wul ɨ̀ lûmnɨ̀ timi chi nɨ̀ ŋweyn. Wu zɨ kàli ɨ tu mu mɨ̀ ŋweyn ɨ kasi ɨ fvɨ koʼ.
17Wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm vzɨ̀ ɨ nyàŋsɨ ndu bè sɨ̂ ŋweyn na, “Mɨ n-chwotɨ̂ và a nì fu ma nɨ̀ àlêʼ a mu-a a wa atem mà nyvɨtɨ.” 18Wu bè na, “Ku nyvɨ a bô,” ɨ nyàŋsɨ̀ ɨ suʼsɨ kɨ suʼsɨ atem a mû nɨ̀ ŋweyn ɨ fu mu wu nyvɨ.
19A nà sɨ ghɨ ta wù nyvɨ mèsì, Làbikà ɨ bè na, “Mɨ n-tu fu kɨmɨ ɨ̀n lì sɨ̂ kàmêl shyasɨ a sɨ nyvɨ kfeyn kɨ̀ ta sɨ n-kɨŋ.” 20Ta wù tàŋi tî ɨ̀ kàsi kɨ̀ kasi mu mzɨ̀ a mɨ̀ fàŋ a ŋweyn atem a fɨ̂kɨ̀ ghê a nyamsɨ nà n-yvɨ mu ateyn ɨ fi nyɨŋ ndu tu kfeynsɨ ɨ̀n lì ɨ nà sɨ tu kɨ tu nô ta ka kàmêl sɨ ateynsɨ nî nyvɨ ɨ̀ kfeyn. 21Wu nà n-nî tì wul ɨ̀ felɨnɨ nâ vzɨ̀ ɨ ki kɨ àtsɨ̀-atsɨ, kayn nâ a Bôbo ti bû nì ijêl i ŋweyni jôf a?
22A nà ghɨ ta kàmêlsɨ̀ nyvɨ mèsì mu mɨ̀ àteyn, wùl ɨ̀ felɨnɨ vzɨ̀ ɨ tuŋ fvɨ̀sɨ̀ fɨ̀nchaʼ fɨ azue fɨ lifɨ nɨ̀ nchaʼ sɨ lisɨ sɨ̀ bò a ŋweyn a bò, sɨ dɨ̂ytɨ̀ kɨ tèyn, ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ àso ɨkwo a baŋnɨ-a ɨ fu sɨ̂ Làbikà. 23Wu n-fu tî ɨ kæ bɨf sɨ̂ Làbikà na, “Wà n-ghɨ wâyn ndà? Aleʼ à ti kàʼ a kɨ na ghɨ a yi abe ta ka ghesɨ̀ ghelɨ̀ ghem chi ateyn a?”
24Làbikà ɨ bè na, “Mɨ n-ghɨ wâyn Betwèl, nà bò wom ɨ ghɨ Milkà, bò bò wom ɨ ghɨ Nahò.” 25Wu taŋi tì ɨ fi bè na, “Aleʼ à nɨn ghɨ a ghès abe ma yì kàʼ a yì chi ateyn, nô ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ ɨ boŋ ghɨ sɨ̂ nyamsɨ, dvɨ̂ kɨ tèyn.”
26Wul ɨ̀ felɨnɨ nâ vzɨ̀ ɨ tfɨŋsɨ àtu a ŋweyn a nse ɨ nà sɨ fu àyòŋnɨ̀ sɨ̂ Bôbo, 27bê na, “Ibemsɨ-i nɨn ndû sɨ̂ Bôbo ɨ Fɨyini fɨ bò ìfèl nɨ̀ mà. Fɨ dyêyn meyn àtem a juŋà ɨ̀ lùynsɨ ìchfɨ̂nɨ̀ zɨ̀-ì a fɨ tî lèm sɨ̂ ŋweyn. Fɨ gamtɨ meyn mà ma jêl gvì zɨ̀ kɨ̀ a ndo nɨ̀ wùl isas i ndo nɨ̀ bò ìfèl nɨ̀ mà.”
28Làbikà ɨ kasi nyɨŋ ɨ ndù fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀-ì a yi gàyn sɨ̂ ghelɨ a ndo nɨ̀ nà ŋweyn. 29-30Làbikà nà n-kelɨ wâynà ŋweyn ɨ̀lvì izɨyn i ŋweyni ghɨ Labàn. Wu yvɨ iwo ateyn ɨ fi yeyn fɨ̀nchaʼ fìfɨ̀ azue nɨ̀ Làbikà nɨ̀ nchaʼ sìsɨ̀ a ŋweyn ɨkœ ɨ nyɨŋ fvɨ̀ ɨ ndù sɨ yeyn wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm vzɨ̀ a ngùŋ ìbɨ̀ i mu nâ ghè wu bu ti kɨ a ngùŋ nyàmsɨ̀ nɨ̀ ŋweyn. 31Ta wù yèyn tî ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Bôbo Fɨyini boysɨ meyn và. Gvi ghesɨ̀và ndu a ghès abe. Wà n-ti nî ghà afêyn a? Ma faytɨ meyn àlêʼ sɨ̂ và, fì fàytɨ a li-a sɨ̂ nyâm shyasɨ.”
32Labàn nɨn tàŋi tî nô mɨ ɨlvɨ gha ŋêyn wùl ɨ̀ felɨnɨ vzɨ̀ ɨ lù ɨ kfa. Labàn ɨ yàytɨ̀ ɨ suʼsɨ ɨ̀fwo sɨ a atu nyàmsɨ̀ ɨ yɨsɨ nyamsɨ ateyn ɨ fu mu sɨ̂ wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm vzɨ̀ ŋêyn ghelɨ ŋweyn, àŋena sù ɨ̀vɨ ateyn. 33Ghɨ gvì nɨ̀ ɨ̀fwo ɨ yɨnɨ ɨ tom asɨ nɨ̀ wul ɨ̀ felɨnɨ nâ vzɨ̀ mɨtì wu bè na yi n-yɨ wi bula yi fêʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a yì gvi ìnyeyni. Ta wù bè tî Labàn ɨ bè na, “Fèʼtɨ læ̂ ìwo ateyn sɨ̂ ghès.”
34Wu bè na, “Mɨ n-ghɨ wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm. 35Bôbo Fɨyini boysɨ meyn bò ìfèl nɨ̀ mà nô a jûŋ ɨ̀ nì wù na kelɨ ɨ̀fwo wu dvɨ̂ kɨ tèyn. Wù ni meyn wù na kelɨ àso ɨkwo a baŋnɨ-a nɨ a fɨfâ, kelɨ njɨ̀sɨ̀ nɨ̀ nyamsɨ mbòloʼsɨ, nɨ̀ kàmêlsɨ̀ kɨ̀mɨ nɨ̀ njàkâysɨ̀. Wù n-kelɨ kɨmɨ ghelɨ ghɨ felɨnɨ ghɨki nɨ woyn ghɨ lûmnɨ̀. 36Wî ŋweyn Sèla ti meyn bzɨ wayn ɨ̀ lûmnɨ̀ ŋêyn ŋweyn kɨ̀ nô ɨdvɨyn nɨ̀ ŋweyn, bò ìfèl nɨ̀ ma na sɨ ghɨ ma wù fu meyn nô mɨ ghà ta wù n-kelɨ sɨ̂ wàyn nâ wèyn. 37Bò ìfèl nɨ̀ mà ti meyn bè ma chfɨ̂nɨ̀ sɨ̂ ŋweyn na, mà læ̀ ndû wì wul ɨ wi sɨ̂ wâyn ŋweyn nâ wèyn antêynɨ̀ nɨ̀ woyn ghɨ̂kì ilaʼ i Kenàn afî a wù n-chi ateyn. 38Wù tî bè na mà kasi ndù kɨ̀ŋ wi sɨ̂ wâyn ŋweyn kɨ̀ a àŋena ilaʼ kɨ̀ nô ɨntweŋ ndo nɨ̀ àŋena.
39“Ma bɨf sɨ̂ ŋweyn na, ‘Mà ti kæ ndù yèyn wul ɨ wi wù leʼ na yi n-gvî wì ghesɨ̀ ŋweyn a mà ni gha?’
40“Wù bê sɨ̂ mà na, ‘Bôbo Fɨyini fìfɨ̀ a mɨ n-koʼsɨ, yvɨnɨ̂ ɨ̀nfeynfɨ nɨn tum nchì ŋweyn a yì tisɨ vâ ta ka wà yeyn wul ɨ wi sɨ̂ wayn wom ɨntwèŋ ndo nɨ̀ bò wom kɨ̀ nô a ɨchfɨ̀ ɨ ndo nɨ̀ ghès. 41Wà ti kæ ndù yèyn wul ɨ wi àteyn ghelɨ̀ ghem leʼ na wu n-gvî wì zɨ̂ ŋweyn a wà na kelɨ wi ngeʼ kûm ìwo zɨ̀-ì a wà chfɨ̀nɨ̀.’
42“Ma nî gvì chèm ibɨ i mu afêyn layn nà sɨ jêm sɨ̂ Bôbo ɨ Fɨyini fɨ bò ìfèl nɨ̀ mà Abɨ̀làhâm na, ‘Wà kæ sɨ nà koŋà a Bô, wa nì iwo zɨ̀-ì a mà gvì sɨ nì afêyn jel kɨ̀ nô a jûŋ. 43Ta mɨ n-ti a ngùŋ ìbɨ̀ i mu afêyn a Bô, mɨ n-chwotɨ̂ na wà ni waynda ngòyn fvɨ gvì sɨ tu mu afêyn, mà loyn mu sɨ̂ ŋweyn. 44Ma kæ loyn wù fu ɨ̀ fì fu ɨ̀n lì sɨ̂ nyâm semsɨ, a à na ghɨ ɨvzɨ̂ a wà chòʼ meyn sɨ a wi sɨ̂ wâyn bò ìfèl nɨ̀ mà.’
45“Ta mà nyàʼtɨ jèm mèsì gvì kɨ̀ têyn, Làbikà fvɨ̂ gvì nɨ̀ àtem a mu-a sɨ a mbèʼ ɨ̀ zɨ tù mu, ma bê sɨ̂ ŋweyn na, ‘Fu ma nɨ̀ mû a nì mà nyvɨtɨ.’
46“Wù suʼsɨ kɨ̀ suʼsɨ atem a mu nɨ̀ ŋweyn ɨ̀ bè na, ‘Nyvɨ a bô, mà tu ɨ̀ fu ɨ̀n lì sɨ̂ nyâm shyasɨ.’ Ma nyvɨ mèsì, wù bôŋ fu ɨ̀n lì sɨ̂ nyâm semsɨ. 47Ma bɨf sɨ̂ ŋweyn na, ‘Bò vâ nɨ̀n ghɨ ndà?’
“Wù bê na, ‘Mɨ n-ghɨ wâyn Betwèl, nà bò wom ɨ ghɨ Milkà, bò bò wom ɨ ghɨ Nahò.’”
“Ma yvɨ tì nô mɨ ɨlvɨ gha ɨ̀ kæ tuŋ fɨ̀nchaʼ a ŋweyn azue sɨ we nchaʼsɨ a ŋweyn ɨkœ. 48Ma nî tì nô mɨ ɨlvɨ gha ɨ tfɨ̀ŋsɨ àtu à kema a nse ɨ nà sɨ fu àyòŋnɨ̀ sɨ̂ Bôbo ɨ Fɨyini fìfɨ̀ a bò ìfèl nɨ̀ mà ɨ Abɨ̀làhâm nɨn koʼsɨ. Ma fu tì bòm ta wù tìsɨ meyn mà, ma jêl kɨ àtì-ati ɨ̀ kɨŋ wî wâyn Abɨ̀làhâm a ghɨ wâyn waynà ŋweyn Nahò. 49Wu taŋi tì ɨ bè sɨ̂ àŋena na yi na ghɨ sɨ dyèyn ikôŋ sɨ̂ bò ìfèl nɨ̀ mà kɨ̀ nô samoʼ, yi fèʼtɨ̀ sɨ̂ mà. Yi na ghɨ wi sɨ dyèyn yi fèʼtɨ̀ ta ka mà keli iwo zɨ̀-ì a ka mà ni.”
50Ta wù tàŋi tî Labàn ŋêyn Betwèl ɨ be kɨ na, “Iwo nâ yèynì nɨn ghɨ tèyn ma à nì kɨ̀ nô Bôbo Fɨyini. Ghès bu fì kelɨ wi iwo ili sɨ bè. 51À n-ghɨ Làbikà tèyn, lì a zɨ̂ ŋweyn lu wù ndû màla wâyn bò ìfèl nɨ̀ và kɨ̀ ighel ta Bôbo dyeyn meyn.”
52A nà ghɨ ta wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm yvɨ iwo zɨ̀-ì a àŋena bè nô mɨ ɨlvɨ gha ɨ tfɨŋsɨ àtu a ŋweyn a nse ɨ fu àyòŋnɨ̀ sɨ̂ Bôbo. 53Wu n-nì tî ɨ fvɨ̀sɨ̀ fu nchaʼsɨ sɨ̂ Làbikà ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ àso ɨkwo a baŋnɨ-a nɨ sɨ lisɨ ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ àso ɨkwo a fɨfâ baʼsɨ̂ nɨ̀ ndzɨsɨ. Wù n-fu meyn kɨmɨ ɨ̀fwo ɨlvɨ sɨ̂ wâynà Làbikà ŋêyn nà ŋweyn ma ghɨ yuyn kɨ̀ nô sɨ ɨkwo ɨ two. 54Ta wù tàŋi mèsì tî ŋêyn ghelɨ ŋweyn ɨ kæ yɨ. Ɨtuʼ layn wu bè sɨ̂ ghelɨ Làbikà na, “Yì visi ghèsɨ̀ kfa ndù yeyn bò ìfèl nɨ̀ mà.”
55Nà Làbikà ŋêyn wâynà ŋweyn ɨ bè na, “Visi wù chitɨ kfèynsɨ ghesɨ̀ àŋena sɨ a mɨchi ìvɨm jæ ta ka wù lu.”
56Wùl ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm vzɨ̀ ɨ bè na, “Ta Bôbo nì meyn ijêl ì yemi jôf tèyn, ka yi n-fì làysɨ mà. Yì visi mà kfa ndù yeyn bò ìfèl nɨ̀ mà.”
57Wu n-tàŋi tî àŋena bè na, “Visi læ̂ ghèsɨ̀ jaŋ Làbikà yvɨ na wù n-kfâʼtɨ̀ na gha kûm ìwo nâ yèynì a.” 58Àŋena jàŋ Làbikà ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Wa n-lù zɨ̂ wùl ɨ̀ wèyn lvɨyn a?” Wu bè na, “Mɨ n-lù-à.”
59A nà sɨ ghɨ ta Làbikà bɨ̀mi, àŋena kæ tsɨynsɨ ŋweyn ŋêyn wùl ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm nâ vzɨ̀ nɨ̀ ghelɨ ŋweyn na àŋena lu. Làbikà ɨ se sɨ lu tî ŋêyn wùl ɨ̀ vzɨ̀ a wu nà n-kini ŋweyn sɨ a wâyn mbol ɨ lù amoʼ. 60Wu n-se sɨ lù tî ghelɨ ŋweyn ɨ nà sɨ jèm sɨ̂ ŋweyn bê na,
“Ghès nɨn jêm na Fɨyini fɨ boysɨ vâ a jèmtɨ̀, ɨ̀ fù woyn sɨ̂ và kɨ̀ sɨ idvɨ̀,
jêm na wôyn ghya læ̂ tɨm yɨ mbàynɨ̀sɨ àŋena.”
61Làbikà ŋêyn woyn ghɨ̂kì ghɨ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn ɨ baʼtɨ ɨ̀fwo ɨ kul atû kàmêlsɨ̀ ŋêyn wùl ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm vzɨ̀ ɨ lù.
62À nà n-ghɨ tì ma Yisàk kasi meyn gvì sɨ a Bæ-Làhày-Luwà, alèʼ ghè a wu nà n-chi ateyn a Negèf. 63A nà ghɨ aleŋ ɨlvɨ ikfa achi a li-a wu fvɨ̀ ɨ nà ghaynɨ̂ ɨtwaʼ ɨ nyâmsɨ̀ ɨ se sɨ ki sɨ ndùsɨ̀ ɨ yeyn ta kàmêlsɨ̀ nɨn gvî. 64Làbikà ɨ se sɨ boŋ sɨ ki sɨ ndùsɨ̀ ɨ yeyn Yisàk nô mɨ ɨlvɨ gha ɨ suʼi kɨ suʼi sɨ atû nyàm. 65Tà wù sùʼi tî ɨ bɨf sɨ̂ wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm na, “Ɨvzɨ nɨn ghɨ ndà a wù n-gvî ti-a?” Wu bè na, “À n-ghɨ bò ìfèl nɨ̀ mà.” Làbikà ɨ lì ndzɨsɨ ɨ chɨytɨ ìkêʼ i ŋweyn ateyn.
66Wùl ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ Abɨ̀làhâm vzɨ̀ ɨ fèʼtɨ̀ nô mɨ ghà sɨ̂ Yisàk ta yi gàyn. 67Yisàk ɨ li zɨ nɨ̀ Làbikà ɨtwò nɨ̀ nà ŋweyn Sèla ɨ lì ŋweyn sɨ a ŋweyn a wi ɨ nà kôŋ ŋweyn nô a jûŋ. Yisàk nɨn læ mala Làbikà tì ɨ nà bu fì kayn wi mbzɨ ikfɨ nɨ̀ nà ŋweyn.

